ჩემი ფილადელფია

არ ვიცი, რამდენად მაქვს ამაზე წერის უფლება, ვარღვევ თუ არა ამით ამ ადამიანების უფლებებს, მაგრამ კონფიდენციალურობის შესანარჩუნებლად სახელებს და ტოპონიმებს შევცვლი, ისტორიებს კი უცვლელად დავტოვებ.

……………

სწავლისა და სრულგანაკვეთიანი სამსახურის გარდა ხანდახან შეთავსებით თარჯიმნადაც ვმუშაობ. ამჯერადაც ასე მოხდა – შემომთავაზეს ერთ უცხოელს შაბათ–კვირას რამდენიმე ქალაქში გავყოლოდი პალიატიური მზრუნველობის ცენტრების მოსანახულებლად. ვიცოდი, რომ ექიმებს უნდა შეხვედროდა და გასაუბრებოდა, გაეგო რა პრობლემები აქვთ, რა სჭირდებათ, ა.შ.

მათთვის, ვისაც არაფერი სმენია პალიატიური მზრუნველობის შესახებ: ეს არის მზრუნველობა ისეთ პაციენტებზე, რომელთა დაავადებაც მკურნალობას აღარ ექვემდებარება, დიაგნოზი სასიკვდილოა (მაგ. ბოლო სტადიის კიბო, აივ/შიდსი), მაგრამ შესაძლებელია მათთვის ტკივილის შემსუბუქება, ფსიქოლოგიური თანადგომა და ამგვარად, მათი და მათი ოჯახების ცხოვრების ხარისხის ერთგვარი გაუმჯობესება.

აი ჩავედით ერთ–ერთ ქალაქში, გავესაუბრეთ ექიმს, ექთანს, მომუშავე პერსონალს და მერე პაციენტის სანახავად წასვლა შემოგვთავაზეს, რაზეც სტუმარი სიხარულით დაგვთანხმდა, თვითონაც ვაპირებდი თხოვნასო, აღნიშნა.

წავედით სანდროსთან, რომელიც დედასთან ერთად ცხოვრობს. სანდროს შიდსი აქვს. 3 წელზე მეტია, რაც დიაგნოზი დაუსვეს. მაშინ 32 წლის იყო, პროფესიონალი მოცეკვავე. დაქორწინებული, შვილიც ყავდა. ერთხელაც შვილი ავად გაუხდათ, სიცხე ვერაფრით დაუწიეს. ადგილობრივ საავადმყოფოში რომ ვერაფერი გაუგეს, თბილისში გადმოიყვანეს, სადაც გამოუცხადეს – ბავშვი ინფიცირებულია და მშობლებმა სასწრაფოდ ანალიზი აიღეთო. ორივეს პასუხი დადებითი იყო, ჩვილი მოკვდა, ცოლი – ვერ გავიგე, სად გაქრა, რადგან მასზე არაფერს მოგვიყვნენ.

სანდროს დედა ალბომებს იღებს, გვათვალიერებინებს და ღიმილით გვიყვება, რა ყოჩაღი ბიჭი იყო სანდრო, როგორ უყვარდა ფეხბურთის თამაში და ცეკვა. ფოტოებიდან ანცი ღიმილით უსიმპათიურესი ბიჭი შემომყურებს, ხან – კინტოურად გამოწყობილი არგენტინულ სცენაზე, ხან – 49–ერების მაისურში გოლდენ გეითის ფონზე.

–ვაა, რამდენ ქვეყანაში გიმოგზაურია! – ვეუბნები.

ის კი სუსტად მიღიმის და ოდნავ მიქნევს თავს.

თითქმის 6 თვეა ლოგინადაა ჩავარდნილი და ვეღარ დადის. ძალიან განიცდის გარე–სამყაროსგან მოწყვეტას. მეგობრები სულ აკითხავენ, ართობენ, წვერის გაპარსვის რიტუალიც კი შემუშავებული აქვთ, მაგრამ სანდრო მაინც ძალიან განიცდის. თან ვეღარც ლაპარაკობს. რომელიღაცა ინფექციამ მეტყველების დარღვევა გამოიწვია, დასუსტებულ ორგანიზმს ხომ თანდათანობით უფრო და უფრო მეტად უჭირს სხვადასხვა ინფექციებთან გამკლავება. ნერვები ეშლება, რომ გამართულად ვეღარ მეტყველებს და თუ კარგ ხასიათზე არ არის, არავის ეკონტაქტება.

–იცი, ნიუ–იორკში მეც ვიყავი ადრე, დიდი ხნის წინ, მაგრამ თავისუფლების ქანდაკების ფონზე ფოტო გადაღებული არ მაქვს, – ვეუბნები.

ისევ მიღიმის, რაღაცნაირად, სუსტად, მაგრამ თვალები უნათდება.

–თქვენს წინააღმდეგ დისკრიმინაციას ხომ არ ჰქონია ადგილი? – ეკითხება უცხოელი.

–ჯერ მაგ სიტყვის მნიშვნელობა უნდა აუხსნათ, – იცინის ჩვენი გიდი ექთანი – სანდროს იმდენად თბილად ექცევიან და ყველას ისე უყვარს, რომ მაგ კითხვას ვერც გაიგებს.

სტანდარტული ინტერვიუს ბოლოს, რომლის განმავლობაშიც კითხვებს დედა ან ექთანი პასუხობენ, ტომი მთხოვს:

–იქნებ ამ კითხვაზე თვითონ სანდრომ გვიპასუხოს.

–სანდრო, რისი გეშინია ცხოვრებაში ყველაზე მეტად?

–იცით, პროგრამას დაფინანსება რომ შეუმცირონ, სულ უწამლოდ დარჩება, ისედაც გაუსაძლისი ტკივილები აქვს მორფის გარეშე – იწყებს ექთანი.

–დააცადეთ რა, – ვაწყვეტინებ.

მიყურებს. კიდევ მიყურებს. მერე ძლივსგასაგონად, ჩუმი ხმით, მოკლედ ამბობს:

–დროის.

ენის წვერზე ვიჭერ ძველ, ‘სვეჩკა’ ფრაზას – “ამქვეყნად ყველაფერს ეშინია დროის, დროს კი ეშინია პირამიდების”.   ვფიქრობ, ღმერთო, რა დროს ანდაზებია. ტომი აგრძელებს:

–ამ წუთას რას ისურვებდი, რა გჭირდება ყველაზე მეტად?

ისევ მიყურებს, ლოყაზე ცრემლი უგორდება:

–იმედი.

მერე ვემშვიდობებით, ხელს ვუქნევ:

–იცოდე, ყოჩაღად იყავი.

………………..

ჩავდივართ ჩაბნელებული კორპუსის ვიწრო, გაუთავებელ საფეხურებზე და ქვითინი მახრჩობს.

–ვერ გაუძელი არა? მე კი აქ კვირაში რამდენჯერმე მოვდივარ, – მეუბნება ექთანი.

–ვწუხვარ, რომ ასეთ ადგილას წამოგიყვანე, აი ასეთი მძიმე სამუშაო მაქვს, – მანუგეშებს ტომიც.

მანქანაში ვსხდებით და შემდეგი ქალაქისკენ ვიღებთ გეზს.

………

to be continued