(ნაწილი მეორე)
ახალ ქალაქში ახალი გარემო დაგხვდა.
ცოტა გაგვიძნელდა მიგნება, რადგან მითითებულ მისამართზე წამოჭიმული კერძო სახლი ნაკლებად ტოვებდა სამედიცინო დაწესებულების შთაბეჭდილებას, ამიტომ პირდაპირ შესვლას მოვერიდეთ, საკონტაქტო პირი კი ჯიუტად არ პასუხობდა ჩვენს ასევე ჯიუტ ზარს. ბოლოს როგორც იქნა გვიპასუხა და აღმოჩნდა, რომ სწორად მოვედით. ახალგაზრდა გოგო გამოგვეგება და მეორე სართულისკენ გაგვიძღვა. აქ სიურპრიზი გველოდა – დიდ დარბაზში, წრეზე ისხდა 15–ოდე ადამიანი, რომლებიც დიდი ხანია, გველოდნენ. გაგვეცნენ. 3–4 თანამშრომელი, დანარჩენი – პაციენტები და ოჯახის წევრები. არ მინდა სათითაოდ, დაწვრილებით მოგიყვეთ ყველა პაციენტზე, მათი ისტორიები ერთმანეთსაც ჰგავს და ძალიანაც განსხვავდება ერთმანეთისგან, უბრალოდ ერთ განსაკუთრებულ ქალზე მინდა გიამბოთ.
მან დააგვიანა. ტექნიკურ საკითხებზე კითხვები თითქმის ამოწურული გვქონდა, როცა კარი შემოაღო და მთელ წრეს ჩამოგვიარა. დიდი ოვაციით შეხვდნენ–მეთქი, ტყუილი იქნება, მაგრამ ყველანი ახმაურდნენ. – ჩვენი თანამშრომელიაო, გამაგონა სულ თავიდან გამოგებებულმა გოგომ. ესაც ყველას სათითაოდ მიესალმა, მეც ლოყაზე მაკოცა და ხელი ჩამომართვა, მერე ჩვენს წინ დაჯდა და აბა, გისმენთო.
ქერა იყო, სადა მაკიაჟით და ცოცხალი თვალებით. ჯერ სტატისტიკურ მონაცემებს გვაწვდიდა, მერე მედიკამენტების ხელმისაწვდომობაზე გვიამბო, ბოლოს კი ყველაზე მტკივნეულ თემას შევეხეთ – საზოგადოებას და არსებულ სტიგმას. ძნელიაო, ამბობდა, ‘პატარა ქალაქის ფაქტორი’ მოქმედებს და აივ/შიდსით დაავადებულ ადამიანებს აქ განსაკუთრებით უჭირთო. მე მეორე სამსახურშიც ვმუშაობ და იქ რომ გაიგონ, ინფიცირებული ვარ, აუცილებლად გამომაგდებენო.
თავიდან მეგონა მომესმა. შეიძლება ჯერაც წინა ქალაქის შთაბეჭდილებების ზეგავლენის ქვეშ ვიყავი, ან იქნებ აივ/შიდსით დაავადებულ ადამიანებზე ჩემი ზოგადი წარმოდგენის ბრალი იყო, მაგრამ ფაქტია – პირი დავაღე. ვერ წარმომედგინა, რომ ადამიანი, რომელსაც თითქმის 3 წელია ეს დიაგნოზი დაუსვეს, შეიძლება ასეთი ჩვეულებრივი, უფრო სწორად, ასეთი არაჩვეულებრივი ყოფილიყო.
შეიძლება ჩემს რეაქციაზე გეცინებათ, მაგრამ სანდროს შემდეგ ეკას ნახვა ალბათ თქვენზეც ანალოგიურად იმოქმედებდა. 46 წლის, 3 შვილის დედა, ულამაზესი და უთბილესი ადამიანი.
–როცა ადამიანი იგებს, რომ აივ/შიდსზე მისი შედეგი დადებითია, მთელი სამყარო თავზე ენგრევა. ბევრისთვის ცხოვრება მთავრდება, დარჩენილი დრო მათთვის უბრალოდ ტანჯვისა და მოლოდინის საათებია, რომელთა განმავლობაშიც ‘სამარცხვინო’ დიაგნოზის ჯვარი უნდა ზიდონ, ამიტომ ძალიან ბევრი თვითმკვლელობაზე ფიქრობს. მე ვეუბნები: “შემომხედეთ! მე 3 წელია ავად ვარ და ჯერ ისევ ცოცხალი ვარ! ქმარს ვუყვარვარ, ვმუშაობ, სიცოცხლეს ვაფასებ და ყოველი დღით ვტკბები, თქვენ ვერ აცნობიერებთ, ცხოვრება რა მშვენიერია!” არ მიჯერებენ ხოლმე: “მატყუებ! უბრალოდ გინდა მანუგეშო!” მაგრამ მალევე რწმუნდებიან, რომ არაფერს ვიგონებ და უნდა ნახოთ, გარკვეული დროის შემდეგ, სრულიად სხვა ადამიანები არიან.
ხალხში არსებული წარმოდგენებით, აივ/შიდსით მარტო მსუბუქი ყოფაქცევის ქალები, მათთან ძრომიალის მოყვარულები, ნარკომანები და გაუკუღმართებული მიდრეკილებების ადამიანები ავადდებიან. ეს არ შეიძლება ჩვეულებრივ, საშუალო–სტატისტიკურ მოკვდავს დაემართოს, ამიტომაც დაავადებულ ადამიანებს საზოგადოება რიყავს. ამაზე არც ლაპარაკობენ, ამის განხილვა ხომ ‘სამარცხვინოა’.
–ერთხელ სასწრაფო ქირურგიული ჩარევა დამჭირდა. რა თქმა უნდა, ექიმს გავუმხილე, რომ დადებითი სტატუსი მქონდა, მან კი უარი მითხრა მომსახურებაზე. ამ ქალაქში ექიმი არ მოიძებნა, რომელიც დახმარებას გამიწევდა, ყველამ კარი მომიხურა.
კბილის ტკივილი ალბათ ბევრს გამოგიცდიათ. ძალიან ძნელი მოსათმენია, ვერც ჭამ, ვერც სვამ ნორმალურად, მოკლედ, აუტანელი რამაა. იცით, როგორია ალბათობა, რომ აივ/შიდსით დაავადებულმა ადამიანმა ისეთი დანტისტი იპოვოს, რომელიც მკურნალობაზე დასთანხმდება?
–ჩემი სამივე შვილი ჯანმრთელია, მაგრამ თუ ჩემი სტატუსის შესახებ გახმაურდება, დარწმუნებული ვარ, ვერც სკოლაში ივლიან და საერთოდ, ამ ქალაქში აღარ დაგვედგომება.
სტატუსს არ ამხელს, მაგრამ დღეს და ღამეს ასწორებს, საინფორმაციო კამპანიას არ აკლდება, საჯარო ლექციებს კითხულობს, სკოლებში ბავშვებთან შეხვედრებს აწყობს – ყველას უყვება, რა არის შიდსი, როგორ გადადის და რა თქმა უნდა – როგორ არ გადადის.
–სულ ვცდილობ, ამაზე ვესაუბრო ადამიანებს. უფროსი თაობის ხალხთან უფრო რთულია, ხელს ჩაიქნევენ ხოლმე ‘მაგათი არაფერი გვინდაო’, აი ახალგაზრდებს კი აინტერესებთ. სკოლაში ბიოლოგიის სახელმძღვანელოს ერთი თავი აქვს ამ საკითხს დათმობილი და ძალიან ნელა, მაგრამ ყალიბდება ახლებური ცნობიერება. ჩემი ქმარი მეხუმრება ხოლმე, რისთვის იკლავ თავს, ვიყოთ ჩვენთვის, არც ყურადღებას მივიქცევთ და უფრო სახალისო საქმისთვისაც დაგვრჩება დროო, მაგრამ ზუსტად ვიცი: შეიძლება ჩემთვის არაფერი შეიცვალოს, მაგრამ 10–15 წლის შემდეგ ადამიანებს არ მოუწევთ მუდმივ შიშში ცხოვრება “რომ გაიგოს ვინმემ, რა მოხდება”; არ მოუწევთ, დედაქალაქში ირბინონ კბილის დასაპლომბად და წლობით წამლების მალვა საკუთარ სახლებში იმაზე ნერვიულობით, დედამთილ–მამამთილი რას იფიქრებს.
არ ვიცი, რა ეშველება ჩვენს დამახინჯებულ ცნობიერებას, საზოგადოების მენტალიტეტს და ლამის სისხლში გამჯდარ სტიგმას. როდის შევიგნებთ, რომ ეს ნებისმიერ ჩვენგანს შეიძლება დაემართოს. იშვიათად შემხვედრია ეკასნაირი ძლიერი ადამიანი, მას შეუძლია ამაყად თქვას – ‘იცი, მე სამყარო უკეთესობისკენ შევცვალე’ და ეს სიმართლე იქნება. There is still hope for us.




